Mirasın Reddi (Reddi Miras)

Mirasın reddi, miras bırakanın ölümü üzerine yasal veya atanmış mirasçıların ölenin her türlü borç ve alacaklarının yer aldığı mirasın hak ve yükümlülüklerini reddetmesi olarak tanımlanabilir.
Külli halefiyet ilkesi gereği, yasal ve atanmış mirasçılar miras bırakanın ölümüyle başkaca işleme gerek kalmaksızın mirasçılık sıfatını kazanırlar. Bunun sonucu olarak miras bırakanın terekesindeki haklardan yararlanabildiği gibi, yine miras bırakanın üçüncü kişilere olan borçlarından da yükümlü hale gelecektir.
Mirasçılık sıfatı kazanıldığında artık miras bırakanın borçlarından yalnız miras bırakanın mal varlığı ile değil; mirasçıların kendi şahsi mal varlıklarıyla da sorumlu hale geleceklerdir. Mirasçının miras bırakanla olan kötü ilişkisi, diğer mirasçılarla olan ilişkileri; borçları üstlenmeyi istememesi veya terekenin borçları hakkında yeterli bilgisi olmaması sebeplerinden ötürü mirasçılar reddi miras yoluna giderek, miras bırakanın ölümüyle kendilerine geçen borçlar ve yükümlülüklerden kurtulabileceklerdir. Türk Medeni Kanununa göre mirasın reddinin iki türü bulunmaktadır:

Mirasın Gerçek Reddi Nedir?
Mirasın reddi, Türk Medeni Kanunu madde 609’da düzenlendiği üzere yasal ve atanmış mirasçılar tarafından mirasın kayıtsız şartsız reddi yönünde yazılı veya sözlü olarak sulh hukuk mahkemelerinde beyanda bulunmaları ile gerçekleşir. Kayda ve şarta bağlanmış ret beyanı geçersiz olacağından mirasçı miras hak kazanacaktır.
Mirasın reddi için mirasçının fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Çünkü mirasçının ret beyanıyla birlikte tereke borçları ve yükümlülüklerden kurtulurken aynı zamanda mirasçı olma hakkı da ortadan kalkar.
Mirasçı vekil aracılığıyla mirasın reddi istenecekse hazırlanacak vekaletnamede özel yetkili olarak vekil kılınmalıdır.

Reddi Miras İçin Öngörülen Bir Süre Var Mıdır?
Türk Medeni Kanunu madde 606’ya göre Miras, üç ay içinde reddolunabilir. Bu üç aylık süre hak düşürücü süre olarak belirlenmiştir, bu sürenin geçmesiyle mirasçılar mirası kabul etmiş sayılacaktır. Bu süre, yasal mirasçılar için mirasçı olduklarını daha sonra öğrendikleri ispat edilmedikçe miras bırakanın ölümünü öğrendikleri; vasiyetname ile atanmış mirasçılar için miras bırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar.
Mirasçı ret hakkını kullanmadan, ancak ret süresi dolmadan ölürse ret hakkı onun mirasçılarına geçer. Mirasçı mirası reddettiğinde, reddeden mirasçının yerine geçen mirasçılar ret hakkına sahiptir.
Reddi Miras Beyanı Hangi Mahkemeye Yapılır?
Mirasın reddi talebi mirasın açılacağı yerin Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır. Bu da miras bırakanın yerleşim yeri mahkemesidir. Ret beyanı mirasın açıldığı yerin Sulh mahkemesi tarafından mahkemenin özel kütüğüne tescil edilir (TMK m.609).

Mirasın Hükmen Reddi Nedir?
Türk Medeni Kanunu madde 605’e göre miras bırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır. Mirası hükmen reddeden mirasçı tereke alacaklılarına husumet yönelterek bu durumun tespitini isteyebilir ya da açılan davalarda bunu def’i olarak ileri sürebilir.
Mirasın hükmen reddi koşulu miras bırakan vefat ettiğinde bu kişinin borçlarının tüm alacak ve malvarlığından fazla olması gerekir. Diğer bir değişle miras bırakan kişinin ölüm tarihinde terekedeki pasiflerin aktiflerden fazla olması durumunda, borca batıklık söz konusu olacağından mirasın hükmen reddi ortaya çıkar. Murisin bıraktığı mirasın borca batık olduğunun resmen tespit edilmiş olması veya tespit edilebilir olması gerekir. Bunun tespit edilebilmesi için mirasın hükmen reddi yoluna başvurulacaktır.
Mirasın gerçek reddinde var olan üç aylık hak düşürücü süre, mirasın hükmen reddinde öngörülmemiştir. Mirasçı, mirasın hükmen reddi unsurlarının var olduğu bir durumda istediği zaman bu yola başvurabilecektir.

Mirası Sahiplenen Mirasçının Red Hakkı Yoktur
Terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan veya miras bırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışında işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendisine maleden mirasçı mirası reddedemez. Mirasçılar, miras bırakanın ölümü halinde terekesinin borca batık olduğunu biliyorsa terekede sahiplenme anlamı taşıyacak herhangi bir işlem yapmadan mirasın hükmen reddi yoluna gitmelidir. Aksi takdirde terekeyi sahiplenici bir takım fiillerinin sonucu olarak üçüncü kişi olan alacaklılar, mirasçılara yönelebilecek ve bu durumda artık mirasın hükmen yoluna gidilemeyecektir.

Mirasın Hükmen Reddi İçin Ne Yapılmalıdır?
Mirasın borca batık olduğunun resmen tespiti ve ya tespit edilebilir olması, mirasın hükmen reddi için esas unsurdur. Bu tespit, ödemeden aciz vesikası veya iflas kararı alınarak yerine getirilebilir. Vefat eden kişinin bırakacağı mirastaki mal varlıklarının ve alacağın, borçları karşılamayacağı mirasçıları ve yakınları tarafından biliniyor olması durumunda da mirasın hükmen reddi talep edilebilmektedir.

Mirasın Hükmen Reddi Davası Nerede Açılır?
Mirasın hükmen reddi davası açacaklar için davanın açılabileceği görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Mirasın hükmen reddi için açılacak davalarda davanın tarafı, tereke alacaklısı olduğundan, alacaklıların davanın açıldığı zamandaki ikametgâhı mahkemesidir. Bu noktaların tespiti uzmanlık gerektirdiği için kişilerin hak kaybına uğramaması adına avukatları aracılığıyla işlemleri takip etmeleri önem arz etmektedir.
Stj. Av. Merve KURUR