Evlilik Birliğinde Eşlerin Yükümlülükleri

Evlilik karşılıklı hak ve sorumlulukların olduğu bir birlikteliktir. Eşler evlilik birliğinin devamını sağlamak, aile huzurunu korumak ve ortak bir yaşam kurmak adına belirli yükümlülüklere sahiptir. Bu yükümlülükler hem Türk Medeni Kanunu’nda hem de örf-adet düzeninde belirli bir çerçeveye oturtulmuştur. Bu makalede evlilik birliğinde eşlerin yükümlülüklerini ayrıntılı bir şekilde ele alacağız.

1. Birliğin Mutluluğunu Sağlama Yükümlülüğü

Evlilik yalnızca bir sözleşme değil aynı zamanda hayat ortaklığıdır. Bu nedenle eşler birliğin mutluluğunu sağlamak için birbirlerine karşı sorumluluk taşırlar. Bu yükümlülük birkaç temel ilkeye dayanır:

• a) Bütün Alanları Kapsar;

Eşler arasındaki birliktelik yalnızca duygusal değil aynı zamanda maddi alan, cinsel alan, barınma alanı ve ahlaki alanları da kapsar. Tarafların bu alanlarda birbirlerine destek olması ve ortak kararlar alması gerekir.

• b) Tek Taraflı Davranış Yasağı;

Eşlerin birliktelik içinde tek taraflı kararlar almaları bazı durumlarda aile içi huzuru bozmaya yönelik bir hareket olabilir. Özellikle önemli konularda (maddi kararlar, taşınma, çocuklarla ilgili kararlar vb.) eşlerin birbirine danışması zorunludur. Tarafların hassasiyetlerine saygı göstererek özellikle asla tahammül edemediği konularda ortak bilinçle hareket etmek sağlıklı bir birliktelik için şarttır.

• c) İyi Niyetli Davranış Gösterme;

Eşlerin birbirlerine karşı saygılı, anlayışlı ve şefkatle davranması gerekir. İyi niyetli davranış gösterme özellikle günlük hayatın küçük detaylarında önemini gösterir. Küçük görünen ancak olumsuz olan detaylar birikerek birliktelikte yıpratıcı bir sürecin başlamasına neden olabilir. Evlilik birlikteliğinde birlikte geçirilen vakitlerin huzurlu olması, güvenin sarsılmaması için davranışlarda şeffaflık esas alınmalıdır.

• d) Uzman Yardımı Alma;

Bazı durumlarda evlilikte yaşanan sorunlar eşler arasında çözülemeyebilir. Böyle durumlarda bir uzmandan (psikolog aile danışmanı vb.) destek almak evliliğin sağlıklı bir şekilde devam etmesine katkı sağlar. Huzur ancak sevgi ve anlayış temelli sağlıklı bir aile ortamı ile sağlanabilir. Tartışmalar sesin yükseldiği, kimsenin karşı tarafı anlamaya çabalamadığı konuşmalar olarak kalırsa evlilik birliği için yıpratıcı bir süreç başlar ancak karşılıklı dinleme ile uzlaşıya varıldığı takdirde evlilik birliğinin temeli sarsılmaz. Eşlerin sağlıklı bir diyalogla tartışmalarını ilerletemediklerini fark ettikleri zaman uzman yardımı almaları zorunlu hale gelmiştir. Aile içi sağlıklı bir  iletişim için uzmandan yardım almaya öncelik vermek oldukça önemlidir.

2. Çocuklara Özen Yükümlülüğü

Eşlerin sadece birbirlerine değil çocuklarına karşı da sorumlulukları vardır. Bu yükümlülük hem biyolojik çocukları hem de üvey çocukları kapsar. Özellikle şu hususlarda özenli davranılması gerekilir;

• -Çocukların maddi ve manevi ihtiyaçlarını karşılamak,
• -Eğitim ve ahlaki gelişimleriyle ilgilenmek,
• -Onlara sevgi ve güven dolu bir ortam sağlamak,
• -Çocukların üstün yararını gözeterek hareket etmek vb.

3. Birlikte Yaşama Yükümlülüğü

Evliliğin en temel gereklerinden biri eşlerin aynı çatı altında yaşamalarıdır. Fakat bazı istisnalar olabilir. Örneğin iş nedeniyle farklı şehirlerde yaşamak gibi zorunluluklar doğabilir. Böyle durumlarda eşler arasındaki iletişimin güçlü tutulması ve birlikteliğin duygusal olarak sürdürülmesi önemlidir.

4. Sadık Kalma Yükümlülüğü

Eşlerin birbirine sadık olması evlilik birliğinin temel taşlarından biridir. Sadakat yalnızca cinsel sadakati değil duygusal, sosyal, fiziksel, görsel ve ekonomik sadakati de içerir. Eşler;

-İstenmeyen kişilerle arkadaşlık etme,

-Aşırı borçlanma,

-Zorlama içeren davranışlarda bulunma,

-Kendi isteğine uygun giyinmeye zorlama,

-Suçlayıcı, sevgisiz ve baskıcı davranma,

-Eşin güvenini sarsacak davranışlarda bulunma,

-Duygusal destek açısından başka kişilere yönelme  gibi davranışlardan sakınarak birbirlerine duydukları güveni sarsmamalıdır.

5. Yardım Yükümlülüğü

Eşler zor zamanlarda birbirlerine maddi ve manevi destek olmalıdır. Bu yükümlülük eşin hastalanması, işsiz kalması veya başka bir zor durumla karşılaşması halinde devreye girer. Önemli olan bu tür durumlarda eşlerin birbirine destek olarak birlikteliği güçlendirmesidir.

6. Birliğin Giderlerine Katılma Yükümlülüğü

Evlilik birliği içinde maddi sorumlulukların adil bir şekilde paylaşılması gerekir. Bu yükümlülük her eşin gelirine ve mali gücüne göre değişebilir. Ev işleri ve çocuk bakımı gibi sorumluluklar da bu kapsamda değerlendirilmelidir.

7. Meslek veya İş Seçiminde Özen Yükümlülüğü

Eşlerin meslek seçimleri evlilik birliğini etkilememelidir. Özellikle şu hususlara dikkat edilmelidir:

-Seçilen işin evlilik birliğine zarar vermemesi,

-Aşırı yoğun iş temposunun aile hayatını olumsuz etkilememesi,

-İş teklifleri konusunda eşin görüşünün de alınarak karar verilmesi vb.

Sonuç

Evlilik karşılıklı fedakarlık ve sorumluluk gerektiren bir birlikteliktir. Eşler yükümlülüklerini yerine getirdikçe hem kendileri hem de çocukları için daha huzurlu bir aile ortamı oluşturabilirler. Sağlıklı bir evlilik ancak karşılıklı saygı, anlayış ve sorumluluk bilinciyle sürdürülebilir. Aksi halde anlaşmalı veya çekişmeli boşanma davaları gündeme gelecektir.

Zeynep Lütfiye TURGUT